Sensualizm

Pogląd filozoficzny według którego źródłem wiedzy są wrażenia zmysłowe będące odbiciem rzeczywistości. Jeden z jego twórców, angielski filozof John Lock wprowadził pojęcie tabula rasa (czysta karta), określając w ten sposób umysł dziecka, pozbawiony jakichkolwiek wrodzonych idei i zasad, kształtowany dopiero… Czytaj dalej

Empiryzm

Pogląd filozoficzny gdzie znalazł uzasadnienie oświeceniowy krytycyzm. Jego prekursorem był angielski filozof Francis Bacon. Kładł nacisk na rolę doświadczenia w procesie poznawania świata, odrzucając to wszystko, czego się nie da potwierdzić w praktyce. Owocem dwóch sprzecznych kierunków filozoficznych: racjonalizmu i… Czytaj dalej

Ateizm

Pogląd filozoficzny odrzucający wiarę w istnienie Boga i wszelkich sił nadprzyrodzonych, niematerialnych – przeciwieństwo Teizmu.

Deizm

Pogląd filozoficzno-teologiczny zakładający, iż Bóg stworzywszy wszechświat nie ingeruje odtąd w losy świata i rozwój przyrody i życie ludzkie. Jest to kierunek racjonalistyczny, odwołujący się do rozumu i odrzucający wiarę w Opatrzność Boską, cuda i objawienie. Prowadzi do negowania roli… Czytaj dalej

Racjonalizm

Kierunek filozoficzny przyznający rozumowi ludzkiemu główną rolę w procesie poznania, negujący w procesie poznania rolę doświadczenia, intuicji, poznania mistycznego, objawienia. Jego prekursorem był Kartezjusz autor słynnego stwierdzenia: Cogito ergo sum. Stał się on głównym nurtem myślowym w XVIII w.

Krytycyzm

Postawa odnosząca się głównie do tradycyjnych instytucji politycznych i społecznych, do Kościoła i form życia religijnego, do ustaleń nauki.

Barbaryzmy

Barbaryzm, element językowy przejęty z obcego systemu językowego. Do b. zalicza się np. używane w XVII- i XVIII-wiecznej Polsce makaronizmy…

Peryfraza

[gr.], omówienie, figura stylistyczna, polegająca na zastąpieniu zwykłego, prostego określenia innym, szerszym, rozbudowanym, często o charakterze metaforycznym; w dawniejszej poezji stosowana głównie w funkcji zdobniczej, a także jako rodzaj poetycznej zagadki, w poezji współczesnej służy indywidualizacji języka i wizji świata;… Czytaj dalej

Gradacja

GRADACJA, stopniowanie, uszeregowanie leksykalnych składników wypowiedzi w porządku nasilania się lub słabnięcia pewnej wskazywanej przez nie cechy semantycznej; w pierwszym wypadku ma miejsce g. r o s n ą c a, w drugim -g. o p a d a j… Czytaj dalej