GOETHE Niejednokrotnie stwierdzono, że Goethe stanowi przykład niezwykłego poety i myśliciela, a zarazem przyrodnika. W młodości ulegał Goethe wpływom Vesera i Winckelmanna. Okres „burzy i naporu” wykazuje w rozwoju światopoglądowym poety dwie pozornie sprzeczne tendencje; z jednej strony poczucie niezależnej… Czytaj dalej
HEGLA REKONSTRUKCJA PLATOŃSKIEJ DIALEKTYKIPisząc o filozofii Platona, ujętej w jedne, spójne, obejmujące pełnię platońskiej myśli ramy, nie sposób nie uwikłać się w rożnego rodzaju pułapki. Po pierwsze niebezpieczeństwo kryje się w filozoficznej grece używanej przez Platona. Ówczesny język grecki dopiero… Czytaj dalej
Fiasko filozofiiJeśli nowa ludzkość, uszczęśliwiona i ożywiona owym wzniosłym duchem, nie wytrwała, stać się to mogło tylko dlatego, że utraciła ową pobudzającą wiarę w uniwersalną filozofię nowego typu i w doniosłość nowej metody. I tak rzeczywiście było. Okazało się, że… Czytaj dalej
Idea uniwersalnej filozofiiNie zawsze było tak, że nauka rozumiała swe żądania ściśle uzasadnionej prawdy w sensie wymogu tej obiektywności, która opanowuje metodycznie nasze nauki pozytywne oraz, oddziaływując daleko poza nie, zapewnia oparcie filozoficznemu i światopoglądowemu pozytywizmowi i przyczynia się do… Czytaj dalej
Kryzys naukiMuszę być przygotowany na to, że w miejscu poświęconym naukom sprzeciw wzbudzi już tytuł tych wykładów (…). Kryzys naszych nauk – czyż można o tym mówić poważnie? Czy opinia ta, tak często słyszana w obecnych czasach, nie brzmi nieco… Czytaj dalej
Zadanie filozofiiJeśli zastanawiamy się nad oddziaływaniem rozwoju idei filozoficznych na całą społeczność ludzką, nie jedynie na tych którzy zajmują się badaniami filozoficznymi, wówczas musimy stwierdzić: Wewnętrzne zrozumienie jednolitego, przy swych wszystkich przeciwieństwach, wstrząsu w filozofii nowożytnej od Kartezjusza po współczesność… Czytaj dalej
Czy metafizyka jest w ogóle możliwa?Zamiarem moim jest przekonać wszystkich, którzy uważają, iż warto się zajmować metafizyką, że muszą koniecznie odłożyć na czas jakiś swą pracę, wszystko, co było dotychczas, uznać za niebyłe, a przede wszystkim postawić pytanie: Czy też… Czytaj dalej
Możliwość czystego przyrodoznawstwaPrzyroda jest to istnienie rzeczy, o ile ono jest określone według praw ogólnych. Jeżeliby przyroda miała oznaczać istnienie rzeczy samych w sobie, to nigdy nie moglibyśmy jej poznać, ani a priori, ani a posteriori. (…) Jesteśmy jednak rzeczywiście… Czytaj dalej
Możliwość czystej matematykiMamy tu oto wielkie i wypróbowane poznanie, które już teraz posiada podziwu godną objętość i obiecuje nieograniczone jej rozszerzenie. Wiedzie ono z sobą pewność na wskroś apodyktyczną, tj. bezwzględną konieczność, a więc nie opiera się na podstawach doświadczalnych;… Czytaj dalej
Możliwość metafizykiCzysta matematyka i czyste przyrodoznawstwo wcale nie wymagałyby dla swego własnego bezpieczeństwa i pewności takiego wywodu, jakiego co do obu tych nauk dokonaliśmy dotychczas; pierwsza bowiem opiera się na własnej oczywistości, druga zaś, choć płynie z czystych źródeł intelektu,… Czytaj dalej
