Czemu warto mieć akwarium?
Akwarium w mieszkaniu to przede wszystkim doskonały element odzobny, ale nie tylko. Oto 10 prostych powodów, czemu warto trzymać w mieszkaniu lub w biurze zwierzęta i/lub rośliny wodne:
1. Estetyka – zadbane, urządzone z gustem akwarium to jeden z najbardziej atrakcyjnych elementów ozdobnych mieszkania lub biura. Cieszy nasze oczy i serca, daje się wkomponować praktycznie w każde wnętrze i, tak naprawdę, niewiele kosztuje.
2. Relaks – przed akwarium można spędzić długie godziny obserwując zachowanie ryb i innych organizmów wodnych. Jest to o wiele zdrowsze od spędzania całego wieczora przed telewizorem. Akwarium w domu może stanowić obiekt obserwacji całej rodziny, pozwalając wspólnie spędzać czas. W biurze odstresowuje pracowników.
3. Fragment natury w domu – akwarium to najprostsza i najtańsza metoda na odtworzenie w domu czy biurze fragmentu natury. Trzymając w domu psa, kota, królika, nie odtwarzamy ich warunków naturalnych. Jedynie akwarium, paludarium lub terrarium dają taką możliwość, zaś z tych trzech opcji akwarium jest najtańszą i najprostszą do utrzymania.
4. Prosta opieka – opieka nad akwarium wymaga znacznie mniej czasu i wysiłku niż opieka nad innymi zwierzętami domowymi. Karmienie jest bardzo proste, z rybkami nie trzeba wychodzić na spacer, akwarium czyścimy rzadko i raczej tylko w wyjątkowych wypadkach.
5. Edukacja dzieci – akwarium to bardzo cenny element edukacyjny dla dzieci. Uczy ich odpowiedzialności, pokazuje co dzieje się w naturze, a przy tym bawi i cieszy. Dzieci uczą się jednocześnie biologii (zoologii i botaniki), geografii, chemii, ekologii i, po trosze, matematyki.
6. Niskie koszty – posiadanie akwarium niewiele kosztuje, szczególnie w porównaniu z posiadaniem psa, czy kota. Jest to chyba najtańsze z możliwych rozwiązań dla osoby która pragnie posiadać jakieś zwierzęta w domu.
7. Małe ryzyko – rybki akwariowe nie zniszczą nam mebli ani podłogi (co może zrobić pies, kot, a nawet chomik jeśli ucieknie z klatki), jeśli zakupimy dobrze zrobiony zbiornik z dobrego źródła ryzyko zalania mieszkania jest praktycznie zerowe. Posiadanie akwarium nie wiąże się więc z ryzykiem pokrycia strat wynikających z posiadania zwierząt w domu.
8. Zdrowe powietrze – akwarium to doskonały element nawilżający powietrze w pomieszczeniu. Jest to szczególnie użyteczne dla osób, które mają alergię na kurz i roztocza, ale nie tylko. Posiadając akwarium nie musimy kupować drogich nawilżaczy powietrza.
9. Nowe znajomości – trzymając w domu akwarium i angażując się w internetowe dyskusje o rybkach i innych organizmach wodnych zyskujemy nowych znajomych i być może nowych przyjaciół, z którymi potem spędzamy czas rozmawiając już nie tylko o akwarium.
10. Ogromna satysfakcja – posiadanie akwarium to przede wszystkim ogromna satysfakcja, jeśli np. uda nam się rozmnożyć jakiś rzadki gatunek ryby lub wyhodować rzadką odmianę rośliny.
Jak widać, akwarium spełnia bardzo wiele pożytecznych ról w naszym mieszkaniu czy biurze, jednocześnie sprawiając bardzo niewiele kłopotów, nie wymagając zbyt wiele czasu ani pieniędzy. Dlatego zamiast zadawać sobie pytania „czy warto mieć akwarium?” lub też „czemu warto mieć akwarium?” zapytajmy „jak, gdzie i kiedy mogę już mieć to akwarium???”.
Ile pieniędzy muszę wydać?
Osoby nie posiadające jeszcze akwarium często sądzą, że akwarium to bardzo drogie hobby. Oczywiście można wydać na założenie i utrzymanie zbiornika ogromną ilość pieniędzy (np. akwarium rafowe), ale nie jest to wcale warunkiem koniecznym do tego, by posiadać ładne akwarium. Także koszty miesięcznego utrzymania zbiornika są, wbrew pozorom, bardzo niskie.
Założenie akwarium
Akwarium dla początkującego (powiedzmy 50 litrów) kosztuje (gotowe lub wykonane na zamówienie) około 50 złotych (np. Aqua Boro 60x30x30, patrz sklep Ocean). Największy wydatek, jaki czeka nas w przypadku zakładania akwarium to… pokrywa do zbiornika (!). Jest ona zazwyczaj najdroższym elementem całego zestawu (np. Aqua Boro 60×30 za ok. 140 zł, patrz sklep Ocean). Pokrywę można jednak zbudować we własnym zakresie lub też uniknąć konieczności jej budowania poprzez odpowiednie ustawienie akwarium. Jeśli wstawimy zbiornik np. do regału meblowego, możemy przykryć akwarium szybą nakrywową, a oświetlenie (prostą oprawę jarzeniową do kupienia w każdym sklepie z oświetleniem – cena wraz z normalnymi jarzeniówkami to około 30 złotych) zamontować nad zbiornikiem, pod półką regału, wykonując dodatkowo przykrywę przednią (by osłonić oczy przed światłem).
Sprzęt konieczny do założenia akwarium, czyli filtr i grzałka z wbudowanym termostatem (konieczna jedynie w przypadku niskiej temperatury w mieszkaniu lub zdecydowanie ciepłolubnych ryb) także nie kosztuje łącznie więcej, niż 100 złotych. Sprzęt markowy (zagranicznych, renomowanych firm) jest tylko nieco droższy od słabszej jakości sprzętu „masowego” (polskich producentów) i warto zainwestować dodatkowe kilka złotych by uniknąć częstych awarii i problemów. Do akwarium o pojemności ok. 50 litrów (sugerowanego dla początkujących) możemy kupić grzałkę markową już za ok. 40 zł (np. grzałkę Jaegera 75W, patrz sklep Ocean), zaś filtr za ok. 50 zł (np. przelewowy AquaClear Mini, patrz sklep Ocean).
Można więc założyć, że akwarium dla początkującego o pojemności 50 litrów z markowym sprzętem i domowej roboty pokrywą oraz oświetleniem nie powinno nas kosztować więcej, niż 200 złotych. Jeśli kupimy dobrej jakości sprzęt, nie będziemy musieli w przyszłości inwestować w jego wymianę, więc jest to całościowy koszt założenia akwarium. Do niego dochodzą jeszcze oczywiście koszty podłoża (bardzo niewielkie sumy rzędu kilkunastu złotych), roślin i ryb (tu koszty zależą od wybranej obsady, jednakże w przypadku popularnych gatunków nie przekroczą 50 złotych). Odkładając więc ok. 250 złotych mamy porządne akwarium.
Podsumowując, koszty założenia akwarium to:
. Koszt samego zbiornika (przykładowo 50 litrów) gotowego lub wykonanego na zamówienie – ok. 50 zł
. Koszt pokrywy domowej roboty z oświetleniem – ok. 50 zł
. Koszt filtra (np. AquaClear Mini) – ok. 50 zł
. Koszt grzałki (np. Jaeger 75W) – ok. 40 zł
. Koszt podłoża, roślin i ryb (popularne, tanie gatunki) – ok. 50 zł
Łączny koszt założenia akwarium – ok. 250 zł. W przypadku wyboru pokrywy firmowej – ok. 350 zł.
Utrzymanie akwarium
Koszty utrzymania akwarium są wbrew pozorom bardzo niskie. Składają się na nie następujące czynniki:
. Koszt pokarmów dla ryb – w przypadku zbiornika ok. 50 litrów i mało wymagających, popularnych ryb, możemy kupić np. 1-litrowy pojemnik pokarmu Tetra TetraMin za ok. 40 zł (patrz sklep Ocean). Taki pojemnik starczy nam przy tak małym zbiorniku na ok. pół roku do roku. W celu urozmaicenia diety ryb możemy od czasu do czasu dać im także inny pokarm, łączne koszty pokarmu na miesiąc nie przekraczają jednak 10 złotych.
. Koszt energii elektrycznej – w przypadku zbiornika ok. 50 litrów i oświetlenia powiedzmy ok. 40W, a także grzałki 75W i filtra, łączny koszt energii elektrycznej nie przekroczy kosztu… palenia się jednej żarówki 100W przez okres ok. 12 godzin dziennie. Są to sumy tak małe, że nie warto o nich nawet wspominać (mniej, niż 10 złotych miesięcznie).
. Koszt wody na podmianę – w przypadku zbiornika ok. 50 litrów, przy wymianie 30% wody co 2 tygodnie, łączna ilość wody wymienianej w akwarium przez cały rok będzie równa mniej-więcej ilości wody, jaką zużywamy w czasie jednej kąpieli… Koszt wody jest więc praktycznie zerowy.
. Inne koszty – do prawidłowego utrzymania akwarium przydadzą się nam także testy akwarystyczne, uzdatniacze wody i inne drobiazgi, które po przeliczeniu na koszty miesięczne nie pochłaniają więcej, niż 5-10 złotych miesięcznie
Jak widać łączne miesięczne koszty utrzymania akwarium to około 20 złotych – tyle, co dwie wizyty w McDonaldzie…
Ile czasu muszę poświęcić?
W dzisiejszym, kapitalistycznym świecie czas jest często cenniejszy, niż pieniądz. Myśląc o założeniu akwarium obawiamy się więc, czy opieka nad nim nie będzie pochłaniała nam zbyt dużo czasu. Przy prawidłowo utrzymanym zbiorniku (regularne wykonywanie czynności pielęgnacyjnych) łączny czas poświęcony na utrzymanie akwarium nie przekroczy 2-3 godzin miesięcznie.
Załóżmy, że zdecydowaliśmy się na zakup akwarium 50 litrów z popularnymi, niezbyt wymagającymi gatunkami. Oto łączny czas konieczny na czynności pielęgnacyjne:
. Karmienie ryb – zajmuje ok. 2 minut dziennie jeśli karmimy kilka razy dziennie małymi porcjami (możemy karmić np. przed wyjściem do pracy, po powrocie i przed położeniem się spać). Miesięcznie – ok. godziny.
. Czyszczenie filtra – w przypadku mało zarybionego zbiornika filtr czyścimy raz na kilka tygodni a nawet miesięcy. W przypadku nieco bardziej zarybionego – raz w tygodniu. Czas przepłukania filtra to ok. 10 minut. Miesięcznie – nieco ponad pół godziny.
. Podmiana wody – w przypadku mało zarybionego zbiornika wystarczy podmieniać ok. 30% wody raz na 2 tygodnie do miesiąca. Czas podmiany wody (połączonej z odmulaniem dna) – ok. pół godziny. Miesięcznie – ok. godziny.
Jak widać na utrzymanie akwarium poświęcamy tyle samo czasu, co na jedną wizytę w kinie. Na taką ilość czasu stać nawet najbardziej zapracowaną osobę. Dodatkowo warto wiedzieć, iż dorosłe, prawidłowo utrzymane ryby mogą obyć się bez karmienia nawet i 2 tygodnie, wobec czego akwarium nie wymaga opieki podczas np. wyjazdu na weekend, czy na wakacje (jeśli urlop jest dłuższy o opiekę warto poprosić znajomego akwarystę, pod żadnym pozorem nie należy prosić osoby nie znającej się na rybkach – wynikające zazwyczaj z dobrych chęci przekarmienie, które zdarza się praktycznie zawsze, kiedy zostawimy ryby pod opieką np. mamy lub babci, oznacza katastrofę w akwarium).
Czy są jakieś zagrożenia?
Ryby akwariowe to jedne z „najbezpieczniejszych” stworzeń, jakie możemy trzymać w domu. Ich zakup nie wiąże się z ryzykiem np. zniszczenia mebli, niewielkie jest też zagrożenie alergenami. Oto potencjalne zagrożenia, jakie wynikają z posiadania w domu akwarium:
. zalanie mieszkania – w przypadku np. rozbicia akwarium przez dziecko lub nieuważnego dorosłego domownika, ew. w przypadku nieszczelności akwarium możemy zalać podłogę lub meble, co z kolei wiąże się z dużymi kosztami. W przypadku zbiorników małych nie ma praktycznie żadnego niebezpieczeństwa rozklejenia. Jeśli kupujemy solidnie zrobiony zbiornik nie grozi nam także rozszczelnienie się akwarium. Dobierając odpowiednio lokalizację akwarium niwelujemy ryzyko jego rozbicia. Prawdopodobieństwo zalania jest więc znacznie niższe, niż np. prawdopodobieństwo, że nalejemy zbyt dużo wody do wanny lub zlewozmywaka, czy też że zaleją nas nieszczelne rury kanalizacyjne.
. reakcje alergiczne – w dzisiejszych czasach wiele osób cierpi na alergię. Ryby akwariowe nie powodują praktycznie reakcji alergicznych, a wprost przeciwnie, zwiększona wilgotność w pomieszczeniu może pomagać osobom cierpiącym na alergię na roztocza. Jedynym elementem alergennym jest pokarm (zarówno suchy, jak i mrożony), ryby karmić powinien więc domownik, który nie wykazuje reakcji alergicznych na pokarmy akwarystyczne. Dodatkowo w przypadku osób z jakąkolwiek alergią przebywających często w pomieszczeniu, gdzie jest akwarium, warto przełożyć wszystkie pokarmy do szczelnych opakowań (lub nie kupować wogóle pokarmów np. w torebkach papierowych). Alergie na pokarm zdarzają się jednak bardzo rzadko.
. porażenie prądem – w przypadku np. wadliwego filtra lub grzałki prace wykonywane w akwarium mogą grozić porażeniem prądem. Unikniemy jednak tego niebezpieczeństwa, jeśli wyłączymy grzałkę i filtr przed wkładaniem rąk do akwarium. Awarie tego typu jednakże zdarzają się jeszcze rzadziej, niż np. rozszczelnienia akwarium.
. pogryzienie lub pokłucie przez ryby – zagrożenie pogryzieniem występuje jedynie w przypadku trzymania w akwarium piranii lub bardzo dużych, drapieżnych pielęgnic. Pokłuć się możemy próbując dotykać ręką ryby z pancerzem kostnym lub kolcami (np. niektóre sumy, czy piskorzowate). Inne ryby nie stwarzają żadnego zagrożenia dla swojego opiekuna.
Jak widać akwarium nie stwarza praktycznie żadnych zagrożeń. Dodatkowo możemy zmniejszyć ryzyko odpowiednio postępując przy zakładaniu oraz pielęgnacji zbiornika.
Wybieramy miejsce
Miejsce, w którym postawimy akwarium w naszym mieszkaniu (czy biurze) nie powinno być przypadkowe – wybierając je musimy rozważyć kilka aspektów, które mogą okazać się bardzo istotne dopiero w momencie, gdy już będzie „za późno”, tzn. kiedy akwarium będzie gotowe, zarybione i nie do przesunięcia. Oto lista kryteriów, którymi powinniśmy się posłużyć wybierając miejsce:
. ruch wokół akwarium – akwarium powinno być ustawione w miejscu, gdzie ryby mają zagwarantowany spokój. Wiele gatunków ryb bardzo stresuje się zbytnim ruchem wokół akwarium, a szczególnie szybkimi ruchami, szybkim pojawieniem się postaci przed szybą akwarium. Dodatkowo, zbyt duży ruch wokół akwarium zwiększa ryzyko jego uszkodzenia poprzez np. uderzenie jakimś przedmiotem. Akwarium powinniśmy więc stawiać np. w głębi pokoju, z dala od drzwi wejściowych, w miejscu, koło którego nie przechodzimy zazwyczaj zbyt blisko.
. bliskość drzwi – ustawienie akwarium zbyt blisko drzwi powoduje te same problemy, co zbyt duży ruch wokół akwarium. Ryby łatwo się stresują gwałtownym otwieraniem, czy zamykaniem drzwi i zwiększamy ryzyko np. uderzenia drzwiami w akwarium (jeśli umieścimy zbiornik zbyt blisko). Powinniśmy więc ustawić akwarium w miarę daleko od drzwi, ew. zamontować drzwi przesuwne.
. oświetlenie – oświetlenie zewnętrzne akwarium może wiązać się z kilkoma problemami. Po pierwsze – jeśli na akwarium padają bezpośrednio zewnętrzne światła, ryby bardziej stresują się cieniami postaci przesuwających się między tymi światłami a szybą akwarium. Po drugie – akwarium oświetlone bezpośrednio zewnętrznymi lampami nie wygląda zbyt ładnie, ponieważ na szybach pojawiają się refleksy świetlne utrudniające zobaczenie ryb. Jeśli nasze akwarium narażone będzie na bezpośrednie padanie promieni słonecznych (czyli będzie stało zbyt blisko okna) możemy mieć problemy z nadmierną ilością glonów. Z drugiej strony umieszczenie akwarium w oświetlonym pomieszczeniu zmniejszy stres ryb przy porannym zapalaniu światła (jeśli sztuczne oświetlenie będzie zapalane po świcie, ryby będą już przyzwyczajone do światła). Należy więc stawiać akwarium w pomieszczeniu z oknami, ale nie za blisko okien i ustawić wszelkie zewnętrzne lampy tak, by ich światło nie padało bezpośrednio na szyby akwarium.
. bliskość kuchni lub łazienki – akwarium wymaga okresowych czynności pielęgnacyjnych, które z kolei wymagają łatwego dostępu do wody. Dlatego też akwarium powinno być ustawione w miarę blisko kuchni lub łazienki. Zaoszczędzi to nam zalewania podłogi w całym mieszkaniu, kiedy niesiemy do łazienki filtr który zamierzamy przepłukać. Jeśli chcemy korzystać z półautomatycznych systemów podmiany wody (takich, jak Python, czy JBL Aqua In-Out) bliskość kuchni lub łazienki pozwoli nam uniknąć szybkiego biegania z pomieszczenia do pomieszczenia w celu zakręcenia kranu (by nie nalać zbyt dużo wody do zbiornika). Akwarium należy więc umieścić w miarę blisko kuchni lub łazienki.
. wysokość – wysokość, na jakiej stawiamy akwarium, ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze – estetyczne. Akwarium powinno być umieszczone na linii wzroku, najlepiej w pozycji siedzącej. W ten sposób oglądając ryby na siedząco nie będziemy musieli ani zadzierać głowy ani jej zbytnio spuszczać. Akwaria oglądane od dołu są mniej atrakcyjne ponieważ nie widzimy aktywności na dnie, a oglądane nieco z góry pozbawiają nas możliwości obserwacji ryb powierzchniowych. Możemy też ustawić akwarium na podłodze i oświetlić podwieszanymi lampami, wtedy możemy oglądać ryby z góry, choć większość ryb znacznie lepiej prezentuje się z boku i takie ustawienie jest też ryzykowne ze względu na możliwość wrzucenia do akwarium niechcący przypadkowych przedmiotów. Drugim ważnym aspektem jest łatwość obsługi akwarium – ustawiając akwarium na wysokości takiej, by jego górna krawędź była poniżej naszej klatki piersiowej znacznie ułatwimy sobie wszelkie prace konserwacyjne w zbiorniku (np. wyjęcie czegoś z dna akwarium). Jeśli akwarium ustawimy zbyt wysoko, będziemy musięli korzystać ze stołka, jeśli zbyt nisko – schylać się. Dobra wysokość do ustawienia akwarium to taka, gdzie górna krawędź zbiornika jest na wysokości ok. 120-130 centymetrów.
. wolna przestrzeń nad zbiornikiem – ustawiając akwarium np. w regale czy meblościance musimy pamiętać o pozostawieniu minimum 15, a raczej 20-25 centymetrów wolnej przestrzeni nad nim. Przestrzeń ta będzie wykorzystana na oświetlenie, a przede wszystkim umożliwi nam dokonywanie czynności pielęgnacyjnych. Przy zbyt małej przestrzeni nad akwarium nie będziemy mogli do niego włożyć ręki, zaś przy zbyt dużej oświetlenie będzie mniej efektywne (zbyt oddalone od powierzchni wody). Pamiętajmy też, że akwarium musi stać na styropianowej, korkowej, lub innej elastycznej podstawie, która zmniejsza przestrzeń nad akwarium o kilka centymetrów. Optymalna odległość od krawędzi górnej akwarium do półki nad nim to 20 centymetrów.
. przewiew – akwarium nie powinno być umieszczane w miejscu ani zbyt narażonym na przeciągi, ani zbyt dusznym (bez przepływu powietrza). W przypadku przeciągów możemy mieć problemy z utrzymaniem przy życiu ryb labiryntowych (oddychających powietrzem atmosferycznym), ponieważ będą narażone na ciągłe przeziębienia labiryntu. W przypadku zbyt małej cyrkulacji powietrza możemy mieć problem ze zbyt wysokimi temperaturami wody w okresie letnim. Akwarium powinno być więc umieszczone w miejscu, gdzie jest lekka cyrkulacja powietrza, ale nie ma przeciągów.
. bliskość instalacji elektrycznej – urządzenia pracujące w akwarium wymagają podłączenia do instalacji elektrycznej 220V. Dlatego też blisko akwarium musimy umieścić rozdzielacz (najlepiej z bezpiecznikiem) na co najmniej 4-5 gniazdek. Podłączymy do niego filtr, grzałkę i oświetlenie akwarium, a w przyszłości ew. inne urządzenia (np. dodatkowy filtr mechaniczny czy napowietrzacz). Jednocześnie rozdzielacz ten nie powinien być umieszczony na podłodze, ponieważ przy czynnościach pielęgnacyjnych możemy go zalać, co grozi zwarciem instalacji elektrycznej. Musimy więc umieścić blisko akwarium, ale na pewnej wysokości nad podłogą kilkugniazdkowy rozdzielacz.
. bliskość urządzeń elektrycznych – w razie zalania podłogi, np. gdy nalejemy zbyt dużo wody, lub gdy akwarium będzie przeciekać, ew. pęknię, powinniśmy zminimalizować potencjalne straty. Dlatego też na podłodze w pokoju, w ktorym mamy akwaria, nie powinny stać urządzenia takie, jak np. komputer w obudowie tower. Instalacja elektryczna (gniazdka, rozdzielacze, itp.) powinny być umieszczone także na pewnej wysokości nad podłogą. W pokoju z akwarium nie umieszczajmy więc urządzeń elektrycznych przy samej podłodze.
. solidność podstawy – akwarium zazwyczaj sporo waży – 50-litrowe akwarium to zazwyczaj ponad 60-70 kilogramów obciążenia na dość niewielkiej powierzchni. Musimy być więc pewni, że mebel, na którym stoi akwarium, wytrzyma to obciążenie i nie zegnie się lub nie załamie. Najlepiej umieścić akwarium na specjalnie do tego celu zrobionej szafce akwarystycznej. Jeśli takiej nie mamy, do tego celu nada się także szafka pod telewizor, ale bez kółek (postawiona dolną powierzchnią bezpośrednio na podłodze). Umieszczając akwarium w meblościance najlepiej postawić je tak, by półka na której się znajduje miała dodatkowe podparcie w środkowej części. W przeciwnym przypadku półka ta z czasem może się wygiąć (zapadnie się jej środkowa część). W przypadku dużych akwariów zaleca się umieszczanie ich na stalowych stelażach. Upewnijmy się więc, czy podstawa pod akwarium wytrzyma jego obciążenie.
. ściany i strop – w przypadku dużych akwariów umieszczonych w blokach mieszkalnych istnieje ryzyko załamania się stropu pod zbiornikiem. Dlatego też wybierając miejsce na duże akwarium starajmy się trzymać dwóch zasad: przy ścianie nośnej i w poprzek belek stropowych. Ściany nośne to zazwyczaj te ściany, które dzielą nasze mieszkanie od mieszkania sąsiadów. Są wykonane często z żelbetonu, znacznie grubsze i solidniejsze, niż ceglane ściany działowe. Jeśli akwarium umieszczamy na s
talowym stelażu, warto ten stelaż, prócz postawienia na podłodze, także przymocować w kilku-kilkunastu miejscach do ściany solidnymi, grubymi wkrętami. Dodatkowo warto stawiać akwarium w poprzek belek stropowych. W którym kierunku umieszczone są belki stropowe w naszym mieszkaniu dowiemy się oglądając dokładnie sufit – co kilkadziesiąt centymetrów często widać załamanie sufitu, lekkie zagłębienie, czy lekkie pęknięcia w jednej linii. W tej właśnie linii ustawione są belki stropowe. Duże akwaria należy więc stawiać przy ścianach nośnych (w miarę możliwości przymocowując do tych ścian stelaż) i w poprzek belek stropowych.
. miejsce na dodatkowe urządzenia, pokarmy i preparaty – powinniśmy upewnić się, że niedaleko akwarium będziemy mieli miejsce na przechowywanie np. pokarmów, testów akwarystycznych, preparatów i leków. Wystarczy mała szafka lub szuflada. W przypadku większych zbiorników, jeśli planujemy zakup filtra kanistrowego, pamiętajmy, iż musi być on ustawiony poniżej poziomu wody w zbiorniku, a więc obok niego lub (zazwyczaj) pod nim. Musimy więc przeznaczyć na to odpowiednie miejsce, a także miejsce na przeciągnięcie przewodów wodnych. W przypadku korzystania z filtrów przelewowych musimy zostawić z boku lub z tyłu akwarium kilkanaście centymetrów miejsca, by zawiesić tam filtr. Jeśli kupujemy akwarium z gotową pokrywą upewnijmy się, że jest w niej możliwość wycięcia lub wyłamania fragmentu tak, by zawiesić w tym miejscu filtr przelewowy i zaplanujmy tak miejsce ustawienia akwarium, by filtr mógł zostać umieszczony w tym miejscu. Pamiętajmy więc by zostawić miejsce na instalację filtrów zewnętrznych oraz by mieć wolną szafkę na przechowywanie pokarmów i preparatów.
Wybieramy zbiornik
Jeśli już zdecydowaliśmy, w którym miejscu postawimy akwarium, czas wybrać sam zbiornik – jego wielkość, wymiary, a także źródło zakupu. W przypadku wielkości i wymiarów jesteśmy uzależnieni przede wszystkim od ilości wolnego miejsca i od możliwości finansowych. Oto podstawowe czynniki, na które trzeba zwrócić uwagę przy wyborze akwarium konkretnej wielkości i o konkretnych wymiarach:
. ilość wolnego miejsca i wytrzymałość podstawy – o tych czynnikach mówiliśmy już w poprzednim rozdziale („wybieramy miejsce”). Tu wypada jedynie przypomnieć, że musimy zostawić ok. 20 centymetrów wolnej przestrzeni nad zbiornikiem (jeśli nad zbiornikiem ma być np. jakaś półka), ok. 15 cm wolnej przestrzeni z tyłu lub boku zbiornika (jeśli planujemy stosować filtr przelewowy) oraz ok. 2-3 cm pod zbiornikiem do podłożenia pod jego dno materiału zabezpieczającego przed pęknięciem. Dodatkowo pamiętajmy że całkowita waga zbiornika to mniej-więcej 120% jego litrażu, czyli akwarium o poj. 50 litrów waży z wyposażeniem, podłożem, dekoracjami ok. 60 kilogramów. Upewnijmy się że miejsce gdzie stawiamy akwarium jest przygotowane na długotrwały wpływ takiego ciężaru (60 kilogramów to waga dorosłego człowieka!).
. sugerowana pojemność – sugerujemy osobom początkującym nie kupować akwariów mniejszych, niż 50 litrów. Akwaria małe są często trudne w utrzymaniu – ze względu na małą ilość wody zbiornik jest narażony na znacznie większe wahania równowagi biologicznej, co oznacza choroby i zdychanie ryb. W małym zbiorniku nie możemy trzymać zbyt dużej liczby ryb, nadaje się do niego bardzo niewielka liczba powszechnie dostępnych gatunków. Słowem – wybierając akwarium pojemności 10-20 litrów skazujemy się na ciągłe problemy. Akwaria większe od 100-150 litrów dla osób początkujących także mogą być zbyt kłopotliwe – tu jednak problem polega na bardzo dużej ilości wody, którą musimy w takim akwarium podmieniać oraz na kosztach takiego akwarium (które są znacznie wyższe, niż akwarium 50-litrowego). Tak więc osobom początkującym sugerujemy wybór zbiornika ok. 50-litrowego.
. wymiary standardowe czy niestandardowe? – jeśli akwarium będziemy stawiać na wolnej przestrzeni, na szafce akwarystycznej lub szafce od telewizora, mamy dość dużą dowolność w wyborze jego wymiarów. Warto wtedy wybrać wymiary standardowe (jakie to wymiary? – patrz katalog akwariów w sklepie Ocean). W ten sposób nie tylko będziemy mogli od razu kupić akwarium (a nie zamawiać wedle wymiarów), ale także będziemy mieli szeroki wybór pokryw do niego (w przypadku niestandardowych wymiarów musimy pokrywe zbudować samodzielnie). Jeśli stawiamy akwarium w meblościance lub na regale, nad nim są półki, a obok niego ścianki działowe, lub też jeśli stawiamy akwaria na stelażu, musimy dopasować jego wymiary do dostępnego miejsca.
. typ zbiornika – w chwili obecnej prócz typowego akwarium o kształcie prostopadłościanu możemy kupić także akwaria panoramiczne ze ściętymi bokami przenich szyb, akwaria o wypukłej szybie przedniej, akwaria z podstawą sześciokąta i wiele innych typów. Wbrew pozorom najlepszym wyborem są jednak akwaria typowe, o kształcie prostopadłościanu. Do nich mamy największy wybór pokryw. Akwaria panoramiczne ze ściętymi bokami też są bardzo dobrym rozwiązaniem, lecz tu przygotowanie lub kupienie pokrywy może być większym problemem. Akwaria panoramiczne z wypukłą szybą przednią zniekształcają obraz ryb, bardzo utrudniają dobranie pokrywy, a także utrudniają czyszczenie przedniej szyby z glonów, dlatego też nie polecamy takich rozwiązań. Akwaria o podstawie sześciokąta nadają się jedynie do mało ruchliwych, niewielkich ryb, ze względu na bardzo niewielką przestrzeń do pływania – tu także mogą wystąpić problemy z dobraniem pokrywy, a także utrudnione jest utrzymanie (pielęgnacja) takich zbiorników, oświetlenie (duża głębokość = słabe światło przy dnie) a czasem także filtrowanie (trudno na nich zawiesić filtr przelewowy)). Wszelkiego rodzaju kule nadają się tylko do hodowli kwiatków (a i do tego nie za bardzo) – pod żadnym pozorem nie kupujmy do pielęgnacji jakichkolwiek ryb kuli!!! Kule mają zbyt małą pojemność (ok. 5-10 litrów), co samo w sobie uniemożliwia trzymanie w nich ryb (np. szybko rosnących i osiągających duże rozmiary złotych rybek). Dodatkowo w kuli trudno umieścić jakikolwiek filtr, trudno zamontować oświetlenie, a szkło mocno zniekształca pływające w kuli ryby.
. proporcje zbiornika – proporcje takie, jak w zbiornikach standardowych to najlepszy wybór dla początkującego. Wysokość i szerokość zbiornika powinny być mniej-więcej równe, zaś jego długość ok. 2 razy większa od szerokości. Czym większa długość zbiornika tym więcej przestrzeni do pływania dla ryb stadnych i do wyznaczania terytoriów dla ryb terytorialnych. Podobną funkcję spełnia szerokość zbiornika. Wysokość nie powinna być zbyt duża, ze względu na fakt, iż wraz z głębokością wody zmniejsza się też oświetlenie dna, co może utrudnić utrzymanie roślin wodnych. Zbyt głębokie akwaria są też trudne do pielęgnowania (musimy być w stanie sięgnąć dłonią do dna akwarium).
. materiał z którego zrobiono zbiornik – zdecydowana większość zbiorników na naszym rynku to akwaria szklane, klejone. Zdarzają się jednak zbiorniki plastikowe. Ich zaletą jest znacznie mniejsze prawdopodobieństwo pęknięcia lub rozbicia, lecz wadą – bardzo duże prawdopodobieństwo porysowania przy czyszczeniu. Polecamy pozostanie przy zbiornikach szklanych.
Zakup zbiornika
Kiedy już wiemy jak duży ma być nasz zbiornik, jaki ma mieć kształt, jakie wymiary i z jakiego materiału ma być zrobiony możemy wybrać gdzie zbiornik zakupimy i czy będzie to akwarium gotowe, czy klejone na zamówienie. Akwaria gotowe możemy kupić w większości sklepów akwarystycznych, także w sklepie Ocean. Wybór producenta zależy od naszych możliwości finansowych. Największą renomą cieszą się akwaria niemieckiej firmy Juwel. Są one jednak zazwyczaj bardzo drogie. Na naszym rynku bardzo ceniona jest firma Aqua Boro, która podobnie jak Juwel produkuje zarówno akwaria, jak i pokrywy. Mniejszą renomą cieszą się akwaria np. firmy AquaEl.
Jeśli nie kupujemy akwarium firmowego, przed zakupem zwróćmy uwagę na kilka aspektów wybranego zbiornika. Po pierwsze – silikon (klej stosowany do łączenia szyb) powinien być położony cienko i równo. Grube i nierówne spoiny to ryzyko rozszczelnienia zbiornika. Po drugie – nie może być żadnych pęcherzyków powietrza na spoinach szyb – grożą one rozszczelnieniem akwarium. Po trzecie – w przypadku zbiorników o długości przekraczającej 60 cm zazwyczaj stosuje się dodatkowe, poziome wzmocnienia szklane na górze zbiornika – listwy przyklejone wzdłuż przedniej i tylnej szyby. Jeśli akwarium, które chcemy kupić, nie ma takich wzmocnień, ryzyko pęknięcia szyb jest większe.
Jeśli zamawiamy akwarium „na wymiar” róbmy to poprzez dobry, sprawdzony, profesjonalny sklep. Sklepy takie mają zazwyczaj regularnych, sprawdzonych dostawców. W ten sposób możemy być pewni, że dostaniemy dobrej jakości produkt. Nie zadzkodzi także poprosić, aby osoba prowadząca sklep i przyjmująca od nas zamówienie pokazała nam kilka akwariów sklejonych przez firmę, która będzie kleić nasz zbiornik. Wtedy powinniśmy zwrócić uwagę na te same szczegóły, na które zwracamy uwagę przy kupowaniu gotowego zbiornika.
Zakup lub budowa pokrywy
Pokrywa jest, jak wspominaliśmy we wcześniejszych częściach poradnika, zazwyczaj najdroższym elementem akwarium, droższym niż sam zbiornik. Na szczęście, jeśli nie dysponujemy stosownymi zasobami finansowymi, możemy zrobić ją samodzielnie.
Kupując pokrywę gotową najlepiej wybrać renomowaną firmę. Największą renomą cieszą się pokrywy firmy Eheim, są one jednak bardzo drogie i trudno dostępne. Również bardzo cenione są pokrywy firmy Juwel, lecz niewiele ustępują Eheimowi pod względem ceny. W Polsce bardzo dobre pokrywy robią firmy Aqua Boro i AquaEl. Ich jakość ustępuje może trochę pod względem estetyki i stosowanych materiałów producentom zachodnim, ale cena jest znacznie bardziej przystępna.
Kupując gotową pokrywę powinniśmy zwrócić uwagę na kilka szczegółów. Po pierwsze – jeśli chcemy zastosować w akwarium filtr przelewowy, pokrywa musi pozwalać na jego zawieszenie z boku lub z tyłu akwarium. W pokrywach firmy Juwel z tyłu znajdziemy fragment, który można wyłamać, jeśli montujemy filtr przelewowy. W innych pokrywach jest to rozwiązywane różnie – poprzez klapkę, element wysuwany, itp. Prócz tego bardzo ważnym elementem jest liczba zamontowanych opraw na jarzeniówki. Większość pokryw akwarystycznych
oferuje zdecydowanie zbyt małe oświetlenie dla roślin! W akwarium 60x30x30 cm (50 litrów), jeśli chcemy hodować rośliny, powinny być zamontowane co najmniej 2 jarzeniówki, podczas gdy większość pokryw stosuje tylko jedną. Na szczęście lokalni producenci na życzenie klienta są w stanie zamontować dodatkowe oprawy, możemy to też zrobić sami, pod warunkiem, że pokrywa ma na to miejsce (pokrywy Juwela na przykład nie oferują wystarczająco miejsca na zamontowanie dodatkowych opraw!). Trzecim szczegółem jest wygoda karmienia ryb i wygoda pielęgnacji akwarium. Pokrywa musi oferować przerwy na kable zasilania, a także odpowiednio dużą przykrywkę do karmienia i ew. czynności pielęgnacyjnych w samym akwarium (które wymagają włożenia do niego ręki).
Jeśli decydujemy się na budowę pokrywy we własnym zakresie, możemy to zrobić na kilka sposobów. Najprostszy to umieszczenie akwarium w gotowym meblu, przykrycie szybami nakrywowymi (by ograniczyć parowanie), przykręcenie standardowej oprawy jarzeniowej do półki nad akwarium i zawieszenie przykrywy z cienkiej sklejki by światło nie raziło nas w oczy. Wykonywanie pokryw we własnym zakresie z drewna jest mało opłacalne – nawet jeśli zastosujemy kilka warstw lakieru, drewno będzie narażone na puchnięcie i gnicie. Można tego uniknąć budując np. przykrywę ze szkła lub plexi i oklejając ją wykładziną drewnopodobną lub cienką sklejką.
Stawianie zbiornika
Po kupieniu zbiornika i przywiezieniu lub dostarczeniu go do domu możemy już postawić nasze akwarium na docelowym miejscu. Nie wolno jednak stawiać akwarium bezpośrednio na stoliku, czy półce. Powinniśmy zastosować materiał, który zniweluje drobne napięcia powierzchniowe (mogą one prowadzić do pęknięcia dna akwarium!).
Najczęściej stosowanym materiałem jest styropian. W sklepach budowlanych bez problemu możemy kupić styropianowe płytki np. do wykładania sufitów. Kosztują one bardzo mało, a świetnie nadają się zarówno na podstawę zbiornika, jak i na tło. Inne materiały, które można stosować, to karimata, korek lub, w przypadku mniejszych zbiorników, po prostu kawałek grubszej wykładziny lub bardzo grubej gąbki. Ważne by materiał miał jednolitą grubość, był dość elastyczny i został umieszczony równomiernie pod całym dnem akwarium.
Tło
Tylna ścianka akwarium ma funkcję jedynie estetyczną. Najpopularniejszą lecz chyba najbardziej kiczowatą metodą budowy tylnej ścianki są „tapety akwarystyczne”, przedstawiające zdjęcia biotopu. Wyglądają one mało realistycznie i niepotrzebnie zaburzają harmonię zbiornika, tak więc odradzamy ich stosowanie. Najlepszym tłem jest jednolitej, ciemnej barwy karton lub plastik. Może być on pomalowany na kolor czarny, ciemnobrązowy, ciemnozielony, czy ciemnoniebieski, w przypadku akwariów z biotopów skalistych na szary czy nawet jasnoniebieski i będzie idealnie komponował się z wystrojem akwarium (pod warunkiem dobrego dobrania barwy). Takie rozwiązanie jest również bardzo tanie.
Dobrym rozwiązaniem jest także zastosowanie płytek styropianowych do wykładania ścian i sufitów. Płytki te mają delikatną fakturę, pomalowane rozcieńczoną farbą akrylową gwarantują bardzo pozytywne wrażenia estetyczne. Styropian pomalowany kolorowymi silikonami akwarystycznymi oraz uformowany poprzez wytapianie (podgrzewanie) możemy umieścić wewnątrz akwarium – w ten sposób uzyskamy jeszcze bardziej realistyczny efekt tła. Można także kupić gotowe tła do umieszczenia w akwarium (firmowe, plastikowe), lecz mają one dwie wady – wysoka cena oraz zajmowanie sporej powierzchni w akwarium – w ten sposób efektywnie zmniejszamy przestrzeń dla ryb. Osoby najbardziej twórcze mogą wykonać tylną ścianę do akwarium (umieszczaną poza nim) ze skrzynki drewnianej wypełnionej ziemią i korzeniami – to da bardzo realistyczny efekt, ale niestety zajmuje dodatkowe kilka centymetrów z tyłu akwarium i jest dość pracochłonne.
Wybieramy osprzęt
Żadne akwarium nie obędzie się bez dodatkowego osprzętu. Są to zarówno elementy konieczne do utrzymania przy życiu organizmów w akwarium, jak i elementy przydatne przy pielęgnacji zbiornika. Oto lista sprzętu, jaki powinniśmy zakupić, w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego:
. filtr – to najważniejszy element osprzętu w akwarium. Bez niego praktycznie akwarium nie może się obyć. O roli filtracji w akwarium, mechanizmach filtracji i typach filtrów można przeczytać w dziale Technika. Najważniejszym elementem przy doborze filtra jest jego solidność. Przerwa w działaniu filtra np. w nocy może oznaczać śmierć dla naszych podopiecznych. Awaria filtra oznaczająca konieczność naprawy lub wymiany także pozbawia nas na jakiś czas filtracji biologicznej, co może mieć tragiczne skutki. Dlatego też na zakupie filtra pod żadnym pozorem nie należy oszczędzać. Zdecydowanie najlepszym pod wzlgędem solidności producentem (ale niestety sprzęt tej firmy jest najdroższy…) jest niemiecka firma Eheim (patrz sklep Ocean). Na drugim miejscu jeśli chodzi o niezawodność i wygodę użytkowania plasują się ex equo włoski Hydor i niemiecki Hagen (dwie serie – Fluval oraz Aqua Clear). Spośród dwóch polskich producentów filtrów bardziej ceniony jest Aqua Szut a najgorszą sławą cieszy się AquaEl, choć jest marką najpopularniejszą (bo najłatwiej dostępną i najtańszą). Do naszego przykładowego akwarium o pojemności 50 litrów i wymiarach zewnętrznych 60x30x30 proponujemy filtr przelewowy – Aqua Clear Mini, ewentualnie filtr wewnętrzny – Eheim 2008 lub Hydor K20.
. grzałka – ogrzewanie akwarium będzie konieczne jedynie, jeśli w pomieszczeniu w ktorym stoi jest dość zimno, a ryby, które będziemy trzymać w zbiorniku, są zdecydowanie ciepłolubne. Najbardziej opłacalne i solidne są grzałki z wbudowanym termostatem – wiele spośród nich ma dodatkowe zabezpieczenia np. przed pęknięciem w razie wyjęcia z wody bez wyłączenia grzałki z prądu. Moc grzałek dobieramy średnio tak, by liczba watów mocy grzałki była równa lub o 20-30% mniejsza lub większa od liczby litrów wody. Do akwarium 50-litrowego będzie się więc nadawać grzałka 50 lub 75-watowa. W przypadku grzałek także nie warto oszczędzać i kupować produktów niemarkowych. Największym zaufaniem wśród akwarystów cieszą się grzałki firmy Jaeger. Cenione są także grzałki firmy Tetra i Hydor. Zła renomą cieszą się grzałki rodzimej firmy AquaEl. Z powodu niewielkich różnic cenowych między produktami Jaegera a AquaEla nie ma co się zastanawiać – należy kupić grzałkę Jaegera. Do naszego przykładowego akwarium 50l proponujemy grzałkę Jaeger TSRH 50W lub tańszą Jaeger 75W bez systemu zabezpieczającego przed pęknięciem przy wyjęciu działającej grzałki z wody.
. napowietrzacz – w przypadku większości akwariów dodatkowy napowietrzacz nie jest konieczny, albowiem rolę napowietrzania spełnia filtr. Jeśli jednak będziemy czuli się bezpieczniej dodatkowo napowietrzając akwarium, można dokupić pompkę powietrzną, wężyk i kamień napowietrzający. Wśród pompek powietrznych dobrą renomą cieszą się produkty firm Hagen – seria Elite i JBL. Do akwarium 50l proponujemy bardzo cichą pompkę JBL ProSilent S-100.
. oświetlenie – jeśli chcemy, by nasze ryby wyglądały atrakcyjnie, a rośliny dobrze rosły, warto zamontować w pokrywie firmowe jarzeniówki o specjalnym spektrum światła. W przypadku firmowych jarzeniówek praktycznie wszyscy producenci cieszą się równym uznaniem akwarystów (Hagen, Arcadia, Narva, Sylvania). Do akwarium 50l z jedną oprawą jarzeniową sugerujemy świetlówkę Hagen Power Glo 15W – 43.7 cm, dającą błękitnawe światło doskonale wybarwiające ryby. Jeśli mamy miejsce na drugą świetlówkę, warto dołożyć Sylvania Gro-Lux 15W, dającą lekko różowawe światło, bardzo dobre dla wzrostu roślin.
. kubeł i rura do podmiany wody – do odstawiania i podmiany wody konieczny będzie nam kubełek plastikowy, najlepiej o pojemności 15 do 20 litrów. Dodatkowo należy wyposażyć się w przewód gumowy o przekroju ok. 12 mm i długości ok. 2 metrów – do spuszczania wody z akwarium. Jeśli chcemy zautomatyzować proces wymiany wody z akwarium, warto kupić urządzenie JBL Aqua In-Out, które pozwala wylać wodę z akwarium bezpośrednio do zlewozmywaka (działa ono na zasadzie rurki Venturiego, pozwala więc na „zasysanie” wody z akwariów położonych nawet poniżej zlewozmywaka), a następnie uzupełnić wodę bezpośrednio z kranu (jeśli nasza woda jest wystarczająco dobrej jakości, by dolewać ją prosto z kranu).
. testy akwarystyczne – aby móc wybrać stosowną obsadę naszego akwarium i aby wiedzieć, jakie czynności pielęgnacyjne są potrzebne, warto zaopatrzyć się w zestaw testów akwarystycznych. Najważniejszym z nich jest test na pH czyli odczyn wody. Jest on na szczęście także najtańszym spośród testów. Warto również mieć (lub przy zakładaniu zbiornika pożyczyć) test na zawartość amoniaku, a także testy na twardość węglanową i azotany. Testy na twardość ogólną i azotyny nie są już aż tak potrzebne. Testy produkowane są zarówno przez firmy krajowe, jak i zagraniczne. Testy na odczyn i twardość są porównywalnej jakości (zarówno krajowe, jak i zagraniczne), natomiast w przypadku testów na zawartość związków azotowych (amoniak, azotyny, azotany) lepiej zainwestować w produkty markowe. Największe problemy z prawidłowym odczytem są w przypadku testów na azotany, lecz przy regularnej podmianie wody w większości przypadków test ten nie jest konieczny. Testy to element bardzo przydatny, lecz wielu początkujących akwarystów radzi sobie także bez nich, ewentualnie pożyczając od znajomych, bardziej zaawansowanych akwamaniaków.
. inne elementy wyposażenia – warto także wyposażyć się w takie elementy, jak: siatka do wyławiania ryb, odmulacz, czyścik magnetyczny lub skrobak do oczyszczania przedniej szyby z glonów, a także szmatkę i gąbkę do usuwania rozchlapanej wody.
