SPIS TREŚCI
I. WSTĘP
II. TOŻSAMOŚĆ NARODOWA I ETNICZNA MNIEJSZOŚCI
III. TYPOLOGIA MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH I ETNICZNYCH
IV. CHARAKTERYSTYKA MNIEJSCOŚCI NARODOWYCH I ETNICZNYCH
V. WNIOSKI KOŃCOWE
VI. BIBLIOGRAFIA
I. WSTĘP
Do najczęściej stosowanych kryteriów członkostwa w mniejszościach narodowych i etnicznych zlicza się obok pochodzenia: język, wyznanie oraz tożsamość, polegającą zwykle na pozytywnej autoidentyfikacji z własną grupą. Właściwie tylko kryterium pochodzenia można zaliczyć do obiektywnych w tym sensie, że jest zewnętrznym, niezależnym, od woli jednostek faktem społecznym, sprawiającym, iż należą one do wyróżnionej grupy w sposób przypisany. Niemniej, w komplikującej się rzeczywistości społecznej, przy rosnącej złożoności związków międzykulturowych, postępujące procesy amalgamacji sprawiają, iż coraz częstsze są przypadki mieszanego, dwukrotnego lub wielokrotnego pochodzenia etnicznego. W takich przypadkach również pochodzenie narodowe czy etniczne staje się w pewnym sensie i zakresie kwestią nie tylko przypisania, lecz także wyboru.
Znajomości języka można nabyć w domu rodzinnym, poprzez tradycyjne, naturalne mechanizmy przekazywania dziedzictwa grupowego, lecz także w sposób „wtórny”, w procesie edukacji szkolnej czy samokształceniowej. Język, podobnie jak wyznanie, staje się w coraz mniejszym stopniu kryterium „zewnętrznym”, stanowiącym rezultat konieczności, a nie wyboru.
Czynnikiem, który w coraz większym i istotniejszym stopniu decyduje o przynależności do grupy narodowej i etnicznej, jest tożsamość. Zmieniająca się natura współczesnych społeczeństw obywatelskich polega na wzroście różnorodności wielości oraz wielopoziomowości ich struktur.
Kwestia wyboru tożsamości grupowej, w rzeczywistości cechującej się wielkością krzyżujących się ze sobą kryteriów obiektywnych i subiektywnych, przesuwa się coraz bardziej w kierunku dominacji identyfikacji i subiektywnych deklaracji. Żyjemy w świecie zwielokrotnionej tożsamości, podlegającej coraz szybszym przemianom i transformacjom. Jednym z obecnych stale, lecz zmieniających się elementów tego społeczeństwa świata są mniejszości narodowe i etniczne.
Procesy scalania i integracji różnorodnych pod względem składu narodowoetnicznego społeczeństw pozostają ostatecznie w sprzeczności z dążeniami do utrzymania własnych tradycji rodzinnych, plemiennych, etnicznych, językowych czy religijnych. Przebieg procesów integracyjnych w świecie, w tym w Polsce wskazuje bowiem na możliwość przezwyciężenia faktycznej, ideologicznej i teoretycznej sprzeczności pomiędzy asymilacją a pluralizmem społeczeństw obywatelsko-narodowych.
II. TOŻSAMOŚĆ NARODOWA I ETNICZNA MNIEJSZOŚCI
Stosując skalę „jednorodności-różnorodności” w strukturze złożonego społeczeństwa obywatelskiego zachodzą trzy wielkie, komplementarne względem siebie i wzajemnie się przenikające procesy:
1. Homogenizacji/pluralizacji. Homogenizacja, czyli wzrost jednorodności społecznej, przebiega głównie w sferze więzi obywatelskiej, związanych z istnieniem instytucji państwa. Homogenizacja oznacza stopniowy, w coraz mniejszym ... [ Przejdź Dalej ]
