I. DWÓR ARTUSA W GDAŃSKU SIEDZIBĄ BRACTW KUPIECKICH.

Curia Regis Artus - jeden z najświetniejszych zabytków architektury świeckiej w Gdańsku pojawia się w wiadomościach źródłowych po raz pierwszy w kwietniu 1350 roku. Był on wówczas siedzibą i własnością najstarszego i najbardziej znanego z bractw kupiectwa gdańskiego - Bractwa Św. Jerzego.

Tradycja budownictwa w średniowiecznych miastach domów spotkań towarzyskich mieszczańskiego patrycjatu, pragnącego naśladować obyczaje i tryb ówczesnego rycerstwa, sięga początków feudalizmu. Domy te zwano Dworami Artusa, legendarnego króla Celtów, żyjącego jakoby w VI wieku. Życie i przygody króla Artusa oraz jego orszaku, rycerzy Okrągłego Stołu, były nader częstym tematem i pieśni rycerskich i opowieści krążących po średniowiecznej Europie. Opiewana przez trubadurów i wędrownych śpiewaków rycerskość, dzielność, prawość, obyczajowość orszaku króla Artusa i jego samego stawały się dla wielu obowiązującym wzorem postępowania. Uczty rycerstwa przy okrągłym stole, gdzie zasiadał król Artus ze swymi towarzyszami, były symbolem braterstwa i równości.

Zwyczaj wznoszenia Dworów Artusa rozpowszechnił się szybko również w miastach portowych, a szczególnie na terenie Pomorza Bałtyckiego. Toteż dwory takie powstają w Królewcu, Rydze, Toruniu, Elblągu. Jednym z najwspanialszych zabytków tego rodzaju był jednak niewątpliwie Dwór Artusa w Gdańsku, mieście, którego kupiectwo w wieku XIV i XV nie tylko bogactwem, ale i inicjatywą i ruchliwością handlową znacznie przewyższało kupców innych miast nadbałtyckich.

Dwór Artusa w Gdańsku, znajdujący się w najbardziej reprezentacyjnym miejscu, na Głównym Mieście w pobliżu Ratusza, po północnej stronie Długiego Targu, początkami swymi sięga może już nawet roku 1343, a więc czasu założenia Głównego Miasta. Niemiecki historyk Gdańska, Paul Simson przypuszcza jednak, że budowę Dworu rozpoczęto dopiero w maju 1348 roku i że trwała ona dwa lata. W każdym razie pierwsze historyczne wiadomości pochodzą dopiero z kwietnia 1350 roku. W XV wieku Dwór Artusa pada dwukrotnie pastwą płomieni, a to w nocy z 27 na 28 grudnia 1476 i w nocy z 2 na 3 kwietnia 1477 roku. Rada Miejska przystąpiła jednak natychmiast do odbudowy gmachu, który znacznie powiększono. Roboty ukończono w roku 1481, a kształt nadany wówczas reprezentacyjnej budowli kupiectwa gdańskiego przetrwał szczęśliwie w zasadzie do roku 1945.

Fakt odbudowy Dworu Artusa staraniem i na koszt Rady Miejskiej podkreślił znaczenie tego budynku dla całego miasta, równocześnie jednak osłabił, a nawet w konsekwencji zlikwidował przywileje dawnego wyłącznego gospodarza budynku - ekskluzywnego Bractwa Św. Jerzego. Odtąd Dwór Artusa, jako wspólna własność mieszczaństwa gdańskiego, grupującego się w kilku bractwach kupieckich miastach, stał się głównym ośrodkiem życia towarzyskiego, a niebawem i handlowego Gdańska. Ustalała się bowiem coraz silniej tradycja, aby kupieckie transakcje, a nawet poważne rozmowy handlowe prowadzić i załatwiać w Dworze Artusa lub też na Długim Targu przed Dworem. Ten obyczaj kupiectwa porowego utrwalił gdański malarz początków wieku XVII, Izaak van den Block, na znanym powszechnie obrazie "Alegoria handlu gdańskiego" z roku 1608. Obraz przedstawia Dwór Artusa, a przed nim grupy kupców gdańskich, ... [ Przejdź Dalej ]